Oceń wpis  oddane głosy: 1 / 0

"POLITYKĘ" lubię i czytam dość często od lat (chociaż czasem mnie drażni -- na szczęście rzadko nijakością, jak np. felietoniści "Wprost"), jednak za każdym razem pojawiający się tam błąd rzeczowy boli mnie wyjątkowo.

Niedawno (w nrze 37(2824) z 7 września 2011 r.) padło na tekst "Żyje z opinii" Piotra Pytlakowskiego (skądinąd jednego z najmocniejszych piór POLITYKI), w którym pochylił się on nad losem pokrzywdzonej przez medyków pacjentki, która zdecydowała się na wytoczenie im sprawy w sądzie -- przy współpracy jakiegoś tam Zakładu Usług Medycznych i Opinii Cywilnych Medicum – Opinia.
W dużym skrócie: dr Ryszard Frankiewicz, lekarz z Tarnowa, zobowiązał się do sporządzenia -- za pieniądze, na zlecenie powódki -- opinii na temat leczenia, którą ta przedstawiła sądowi w toku procesu. Ale sędzina -- na pewno jakaś niedobra sędzina -- "nie dopuściła opinii pozaprocesowej dr. Frankowicza. – Powiedziała, że dla niej to żadna opinia, nie ma związku ze sprawą. Pytała: A doktor Frankowicz jako kto ma tu występować?" Skutkiem tego pokrzywdzona sprawę przegrała, co pozwala Piotrowi Pytlakowskiemu na postawienie tezy, iż "w gruncie rzeczy klienci Doktora biorą udział w loterii. Jeśli wygrywają, to razem z dr. Frankowiczem. Jeśli przegrywają, to samotnie".z kodeksu postępowania cywilnego:
art. 230. Gdy strona nie wypowie się co do twierdzeń strony przeciwnej o faktach, sąd, mając na uwadze wyniki całej rozprawy, może fakty te uznać za przyznane.
art. 232. Strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd może dopuścić dowód nie wskazany przez stronę.
art. 233. § 1. Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
§ 2. Sąd oceni na tej samej podstawie, jakie znaczenie nadać odmowie przedstawienia przez stronę dowodu lub przeszkodom stawianym przez nią w jego przeprowadzeniu wbrew postanowieniu sądu.
art. 244. § 1. Dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. (...)
art. 253. Jeżeli strona zaprzecza prawdziwości dokumentu prywatnego albo twierdzi, że zawarte w nim oświadczenie osoby, która je podpisała, od niej nie pochodzi, obowiązana jest okoliczności te udowodnić. Jeżeli jednak spór dotyczy dokumentu prywatnego pochodzącego od innej osoby niż strona zaprzeczająca, prawdziwość dokumentu powinna udowodnić strona, która chce z niego skorzystać.
Art. 245. Dokument prywatny stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie.
Art. 278. § 1. W wypadkach wymagających wiadomości specjalnych sąd po wysłuchaniu wniosków stron co do liczby biegłych i ich wyboru może wezwać jednego lub kilku biegłych w celu zasięgnięcia ich opinii. (...)
Art. 282. § 1. Biegły składa przed rozpoczęciem czynności przyrzeczenie w następującym brzmieniu: "Świadomy znaczenia mych słów i odpowiedzialności przed prawem przyrzekam uroczyście, że powierzone mi obowiązki biegłego wykonam z całą sumiennością i bezstronnością". (...)

Niestety, wydaje mi się, że tym razem red. Pytlakowski dał się wpuścić zmartwionej kobiecie na manowce -- i nie do końca odrobił zadanie domowe z kpc.

Po pierwsze nigdzie w tekście nie jest powiedziane, iżby dr Frankiewicz przedstawiał się jako "biegły sądowy" i mamił swoją klientkę skutkami zamówionej i zapłaconej przez nią opinii medycznej jak identycznymi ze skutkami opinii biegłego sądowego. A więc przyjmuję za pewnik, że nic takiego nie miało miejsca -- i bardzo dobrze, bo zgodnie z procedurą cywilną to sąd powołuje biegłego, jeśli się na czymś nie zna ("w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych" -- art. 278 par. 1 kpc), to sąd odbiera przyrzeczenie od biegłego przed wykonaniem przezeń czynności dowodowych (art. 282 par. 1 kpc) -- i to sąd płaci biegłemu (art. 288 i 291 kpc -- chociaż oczywiście na koniec rachunek wystawia się przegrywającemu).

Natomiast każda ze stron ma -- powinna! -- w toku postępowania wyrażać jakieś opinie na temat materii objętej sporem, komentować stanowisko zawarte przez przeciwnika (ze skutkiem jak w art. 230 kpc!) i podpierać prezentowane tezy własnymi dowodami (które sąd traktuje jak każdy inny dowód pochodzący od strony -- art. 232 kpc). Sąd jest związany wyłącznie treścią dokumentów urzędowych (art. 244 kpc), natomiast dokument prywatny -- że pozwolę sobie wprost zacytować art. 245 kodeksu postępowania cywilnego -- stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie.
Znaczy się: składając jakikolwiek dokument do sprawy strona "mówi czego chce" -- a sąd ma za zadanie ocenić jej stanowisko. I taka ocena -- podobnie jak każdy dowód -- podlega dalszej ocenie procesowej, w tym znaczeniu, że sąd, który "źle myśli" i tak wydaje orzeczenia -- może spotkać się z reprymendą w postaci skutecznej apelacji.

I tak pojawienie się w sądzie cywilnym w sprawie dotyczącej błędu lekarskiego bez jakichkolwiek materiałów byłoby błędem maksymalnym -- przeto jak rozumiem powódka, która może i średnio sobie radziła ze sprawą -- odwołała się do mistrza często-gęsto wzmiankowanego przez "Angorę".
Ale oczywiście: za stanowiskiem prywatnym wynikającym z prywatnej opinii sporządzonej przez lekarza, powinien iść jeszcze dowód w postaci opinii biegłego sądowego.

Raczej nie mają i nigdy nie miały z tym problemy orzekające sądy. I tak w orzeczeniu Sądu Najwyższego z 29 września 1956 r. (III CR 121/56) pojawił się pogląd, iż "Nie może być traktowana jako dowód w procesie opinia biegłego, choćby nim był stały biegły sądowy, sporządzona na piśmie na polecenie strony i złożona do akt sądowych" -- a to dlatego, że "kodeks postępowania cywilnego nie zna dowodu z pozasądowych oświadczeń znawców. Nie może zatem być traktowana jako dowód w procesie opinia biegłego, choćby to był stały biegły sądowy, sporządzona na piśmie na polecenie strony i złożona do akt sądowych".

Jeśli jednak kogoś miałby zaboleć ów 1956 rok, to sięgnijmy do nieco świeższego wyroku: i tak 11 grudnia 1997 r. ten sam Sąd Najwyższy stwierdził, że "złożona przez skarżącego ekspertyza stanowiła tylko wyjaśnienie, oparte na wiedzy specjalistycznej, stanowiska skarżącego w sprawie" (I CKN 385/97), a zatem jakby sąd posiłkował się nią jak dowodem w rozumieniu kodeksu postępowania cywilnego, to "oparcie orzeczenia na tej ekspertyzie stanowiłoby uchybienie temuż przepisowi mogące być podstawą apelacji czy też kasacji".

I warto jeszcze zwrócić uwagę na jeszcze jedno, pachnące świeżością orzeczenie Sądu Najwyższego mówiące o doniosłości procesowej prywatnych opinii: "Przedstawianie przez strony prywatnych opinii, do których stosuje się art. 253 k.p.c. jest zjawiskiem procesowym coraz częstszym. Niewątpliwie nie będąc dowodem z opinii biegłego stanowią one element materiału procesowego i powinny być udostępnione stronie przeciwnej. Prywatne ekspertyzy opracowane na zlecenie stron przed wszczęciem procesu, czy w jego toku są wyjaśnieniem, z uwzględnieniem wiadomości specjalnych, ich stanowiska. Prywatna ekspertyza może stanowić przesłankę przemawiającą za koniecznością dopuszczenia przez sąd dowodu z opinii innego biegłego" (wyrok z 2 lutego 2011 r., II CSK 323/10).

 Oceń wpis  oddane głosy: 1 / 0

Miesiąc po tym jak pisałem o problemie zwrotu kosztów procesu stronie reprezentowanej przez nieprofesjonalnego pełnomocnika -- wówczas P.T. Czytelnicy podpowiedzieli mi, bym zwrócił się o uzupełnienie wyroku w tym zakresie -- i oto jest odpowiedź... odmowna ;-) -- "sąd nie przyznał zwrotu kosztów postępowania, albowiem pozwany nie przedstawił (...) żadnego spisu wskazującego czy i jakie poniósł wydatki w rozumieniu art. 98 par. 2 kpc".

Moim zdaniem rzecz jasna postanowienie jest wadliwe: art. 98 par. 2 kpc nie nakłada na stronę nie reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika przedstawiania jakiegokolwiek spisu wydatków. Owszem, zgodnie z art. 109 par. 1 zd. 1 kodeksu postępowania cywilnego roszczenie o zwrot kosztów wygaśnie, o ile strona w odpowiednim czasie nie złoży spisu kosztów lub nie zawnioskuje o zasądzenie kosztów "według norm przepisanych" -- jednakże już zd. drugie tej normy wyraźnie różnicuje pozycję procesową: "Jednakże o kosztach należnych stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego sąd orzeka z urzędu".

Jest dla mnie zatem jasne, że w myśl art. 109 par. 1 kpc w przypadku strony reprezentowanej przez nie-profesjonalistę sąd powinien orzekać o kosztach niezależnie od tego, czy strona złożyła spis kosztów, czy też tego nie uczyniła; powinien o tym orzekać  z  u r z ę d u.
To logiczna konsekwencja zróżnicowania pozycji procesowej wynikającej z użycia frazy "jednakże". Jednakże z komentarzy pod poprzednim wpisem wnoszę, że przepis ten się po prostu nie przyjął ;-)

Nie wiem jeszcze co z tym zrobię; na dziś mogę powiedzieć -- jak to mówią w telewizji -- iż rozważam zaskarżenie orzeczenia, a to z tego względu, że serce mnie boli, że w tym zakresie sąd nie podzielił stanowiska strony pozwanej.

 Oceń wpis  oddane głosy: 10 / 1

Czytając niekiedy o orzeczniach sądów -- w tym Sądu Najwyższego -- nie mogę oprzeć się wrażeniu, że złożeniu podpisów pod aktem towarzyszyć musi niekiedy radosne zacieranie rąk "aleśmy mu dowalili". Jestem prawie przekonany, że postanowienie Izby Wojskowej SN w sprawie odrzucenia apelacji, która nie została sporządzona przez adwokata, jest jednym z takich orzeczeń.

Trudno wypowiadać się o postanowieniu merytorycznie wyłącznie na podstawie krótkiego tekstu prasowego -- internetowa strona Izby Wojskowej zachowuje maksymalną tajność przez poufność -- jednak czytając, że przepisy kodeksu postępowania karnego mówiące, że apelację od wyroku sporządza adwokat pozwoliły sędziom stwierdzić, że odrzuceniu podlega apelacja napisana osobiście przez stronę i tylko podpisana przez adwokata, mam nieprzyjemne uczucie Schadenfreude. 

Przepisy faktycznie brzmią jak brzmią, zarówno w przypadku postępowania karnego jak i postępowania cywilnego i faktycznie pada gdzie-niegdzie słowo "sporządza". Piszę dość ogólnikowo, ponieważ -- o czym Sąd Najwyższy chyba zapomniał -- fraza "sporządza" pojawia się także w zdaniu "sąd sporządza uzasadnienie wyroku" (art. 328 par. 1 zd. 2 kpc), "Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie dwutygodniowym od dnia złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia" (art. 329 kpc), oraz analogicznie w art. 387 kpc (w odniesieniu do postępowania drugoinstancyjnego).
Poprzestaję na wskazaniu norm procedury cywilnej, ponieważ od lektury przepisów kodeksu postępowania karnego boli mnie zazwyczaj głowa. To jest gorsze od odkurzania!

Moje pytanie brzmi: jakie będzie stanowisko Sądu Najwyższego w przypadku, jeśli uzasadnienie wyroku napisze aplikant, asystent praktykant bądź inna liszka, której napisanie takiego dokumentu powierzono? Czy oznacza to, że mając na to dowód strona, której dostaje się uzasadnienie napisane przez aplikanta, a podpisane przez skład orzekający -- ergo: w świetle wtorkowych rewelacji  uzasadnienie takie z pewnością nie jest sporządzone przez sąd -- strona może oprzeć apelację na uchybieniu przepisów proceduralnych?!

Problem wcale wydumany nie jest, zważywszy na fakt, że znakomita większość uzasadnień wyroków -- począwszy od sądów rejonowych, poprzez okręgowe na sądownictwie administracyjnym i jakimś tam jeszcze skończywszy -- to de facto słowa napisane właśnie przez asystentów, aplikantów czy innych praktykantów. Tuszę, że nie inaczej jest w Sądzie Najwyższym (a także Trybunale Konstytucyjnym), gdzie sędziowie mają specjalnych asystentów od tego rodzaju przyziemnej roboty.

Rzuciłbym hasło: niechaj poniżej wpisują się sądy, w których "sporządzenie" uzasadnienia wyroku polega na napisaniu go przez bezimiennego współpracownika wymiaru sprawiedliwości oraz złożeniu pod powstałym w ten sposób dokumentem podpisu przez sąd, ale daruję sobie...